Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH), tedavi edilmedikleri takdirde ciddi sağlık problemlerine neden olabilen hastalıklardır. CYBH’lar bazen hiç belirti vermeyebilir ya da varolan belirtiler kendiliklerinden kaybolabilir. Her iki durumda da tedavi olana kadar hastalık geçmiş sayılmaz.
1960 yıllarında gerçekleşen devrim sonrası seksüel ilişki ile geçen hastalıklara karşı yapılan araştırmalar ve ilgi artmıştır. Bu hastalık grubunun özellikleri epidemiyolojisi ve tanı teknikleri konusunda çarpıcı gelişmeler birbiri izlemiştir. Buna rağmen WHO'nun istatistiklerine göre 1995 yılına 333 milyon yeni hastanın topluma katılmış olması CYBH'nin ne kadar büyük bir sağlık sorunu olduğunun göstergesidir.
Günümüzde yalnız AIDS ve hepatit akla gelse de CYBH'nin bir çok çeşidi var. Bunların dışında kalan hastalıkları ihmal etmek gerçekten büyük bir hatadır. CYBH hala önemli bir halk sağlığı sorunudur.
Dünyada günde bir milyon kişi CYBH'den birine yakalanıyor. Tanı tedavi ve sonuçların maliyeti önemli bir yük. Bu konu AIDS ortaya çıktıktan sonra tekrar popüler oldu; CYBH'nin AIDS bulaşmasını kolaylaştırmaları HIV virüsünün daha kolay insandan insana geçişine olanak sağladı.
CYBH'nin sıklığı hep olduğundan az bilinir. Önemli bir kısmı belirtisiz seyreder, bu kadınlarda daha sıktır. Bir faktör de belirtileri olan kişini doktora gitmekten çekinmesidir.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklarda yeni yeni ortaya çıkmaya başlayan bir başka problem ise bu hastalıklara neden olan mikroorganizmaların mevcut olan antibiyotiklere karşı resistans geliştirmesidir. Daha başka bir cümleyle artık eskiden kullandığımız antibiyotikler yeterli olamayabileceğinden daha yeni teda
CYBH'ın sıklığını belirleyen bazı faktörler var:
- Riski artıran davranışlar:
- Yakın zamanda cinsel eş değiştirmek,
- Birden fazla cinsel eş,
- Cinsel eşin birden fazla cinsel eşi olması,
- Seks işçileri, müşterileri ya da kiminle ilişkisi olduğu belli olmayan kişilerle ilişkide bulunmak,
- CYBH belirtisi olanlarla ilişkiye devam etmek,
- CYBH olanın eşini tedavi ettirmemesi,
- Bu davranışların herhangi birinde kondom kullanmamak
- Biyolojik faktörler:
- Genç kızlar (mukoza yapıları daha müsait)
- Kadın > erkek (kadınlara cinsel ilişki ile hastalık bulaşma riski daha fazla çünkü mukoza yüzeyleri daha fazla)
- Sünnetsiz > sünnetli
- Sosyal faktörler:
- Güvenli seksi engelleyen sebepler,
- Tanı-tedavi gecikmesi ve bunlardaki zorluklar.
CYBH'nin getirdikleri ekonomik külfetin yanı sıra tedavi edilmedikleri takdirde ciddi sağlık problemlerine neden olabilirler. Genellikle alt genital sistemden üst genital sisteme geçerler. Bu tedavisi daha zor hastalıklara yol açabilir, bunlar da infertiliteyle sonuçlanabilir (ör. PID, epididimitis). Gebelik ve doğum sürecindeki birçok komplikasyondan sorumludurlar. Tedavi olmayan kişi başkalarını hasta etmekle kalmaz gebe kaldığına bebeğe onu ölüme götürebilecek hasar verir. CYBH bazen hiç belirti vermeyebilir ya da varolan belirtiler kendiliğinden kaybolabilir. Her iki durumda da siz o hastalık etkenini taşıyorsunuzdur ve tedavi olana kadar da hastalık geçmiş sayılmaz.
Bütün dünyada cinsel yolla bulaşan hastalıklar yaygın olarak görülmektedir. Cinsel yolla bulaşan 20 kadar hastalık vardır. Bunlar içinde en sık görülenler belsoğukluğu, frengi, cinsel organ siğilleri ve uçuklardır.
Tedavi ile tam kür sağlanabilen hastalıklar:
- Şankroid
- Gonorrhea
- Sifiliz
- Lenfogranuloma Venereum
- Granuloma İnguinele
- Skabies
- Pedikülozis Pubis
- Trichomoniozis
- Kendidal vaginitis ve bolanitis
- Molloscum contagiosum
Tedavi edilebilen fakat tam kür sağlanamayan hastalıklar:
- Herpes Progenitalis (HS-II)
- Human papillomevirus enfeksiyonu
- HIV enfeksiyonu
CYBH her türlü cinsel ilişki ile bulaşır.
Tuvaletten, hamamdan, yanakta öpmeyle, el sıkışmayla, aynı ortamda bulunma ve özel eşyalarını kullanmayla, sinek ve böcek ısırığıyla bulaşmaz.
Bu belirtilerden biri CYBH’a yakalandığınız anlamına gelebilir:
- Kadın veya erkekte cinsel organların veya ağzın çevresinde yara, siğil veya kabarcıklar( bunlar ağrılı veya ağrısız olabilir, kendiliğinden iyileşebilirler)
- İdrar yaparken, dışkılama ve cinsel iilişki sırasında yanma ve ağrı,
- Cinsel organların etrafında ve kasıkta ağrılı veya ağrısız şişlik,
- Cinsel organlarda veya vücutta yaygın kaşıntı,
- Soğuk algınlığına benzer belirtiler (diğer belirtilerden önce veya onlarla birlikte)
- Erkekte peniste akıntı,
- Kadında vajinadan her zamankinden farklı koku ya da akıntı gelmesi, vajinada yanma ya da kaşıntı,
- Karnın alt bölümünde ağrı,
- Adet dışı kanama.
Bu belirtilerin çoğu CYBH dışındaki bazı hastalıklarda da görülürler. Bu yüzden yukarıdakine benzer belirtileri görüyorsanız direkt olarak doktorunuza gidiniz ve şikayetlerinizi anlatınız. Unutmayın ki CYBH'ın erken dönemde tedavisi çok kolay, geç kalındığında ise çok zor ve zahmetlidir. CYBH kendiliğinden iyileşmezler.
Doktorunuza çekinmeden başvurabilirsiz. Nezle nasıl bir hastalıksa CYBH doktorunuz için benzer bir hastalıktır. Bu doktor sizi hastalığınız, cinsel hayatınız, cinsel tercihiniz, yaşama tarzınız yüzünden eleştiremez. Size uygun tedaviyi verip risk şartlarına göre korunmanızı nasıl yapmanız gerektiğini anlatır.
Sakın kendiliğinizden veya doktor olmayan kişilerin önerisi ile ilaç kullanmaya başlamayınız. Sizinle beraber birlikte olduğunuz kişinin/kişilerin de tedavi olması gerekir. Bu yüzden hastalığınız onlara açıklamalı ve onların da belirtiler olsun veya olmasın doktora gitmelerini sağlamalısınız. Eğer tedavi olmazlarsa hastalığı başkalarına hatta tekrar size bulaştırabilirler. Tedavi tamamlanıncaya kadar kimseyle birlikte olmamanızı tavsiye ederiz.
Şikayetlerin devam eder, hatta artabilir.Hastalığın ilerlemesi üreme organlarına hasar verebilir. Bu da kadın ya da erkeğin döl yeteneğini sonlandırabilir.
Kalp, sinir, deri, eklem hastalıklarına ve körlüğe neden olabilir.Bazıları kanser oluşumuna yol açabilir.
Cinsel ilişkide bulunacağınız kişide sizi tedirgin eden bir belirti ile karşılaşırsanız cinsel ilişkide bulunmayınız.
Her cinsel ilişkide kondom kullanınız! Yanınızda kondom bulundurunuz, kondom CYBH'ların birçoğuna karşı koruyucudur.
Damar yoluyla uyuşturucu kullanıyorsanız, başkalarının kullandığı enjektörleri kullanmayınız !
Dövme, epilasyon, manikür yaptırırken steril aletlerle yapılmasına dikkat ediniz!